KÖYLERİMİZ

AMBAR

İlçe merkezinin 4 km kadar batısında, aynı adı taşıyan ırmağın hemen sağ sahilinde yükselen iki höyük ile bol tarihi kalıntının bulunduğu bir zeminde kurulmuştur. Komşuları, Batıda, il merkezine bağlı Nefirtaş Köyü, kuzeybatıda Hani’nin Sergen (Sıpran) Köyü, kuzeyinde, Hani’nin Soylu (Zenglêlin/Zenglêni) Köyü, doğuda ilçe merkezi ve Çakmaklı Mahallesi, Güneyde merkez ilçeye bağlı Karpuztepe (Dêmi) ve güneybatıda, eskiden Kocaköy’ün bir beldesi iken sonradan merkeze bağlanmış Özekli (Tılêlek) Beldesi vardır. Köyümüz, merkezi 61, Kanidızk Mezrası 45 ve Koyunini (Meşkini) Mezrası 5 olmak üzere toplam 111 haneden kuruludur. Nüfusu 900 ilâ 1000 arasındadır. Halkının önemli bir kısmı Hani ilçesine bağlı Sergen (Sıpran) köyü nüfusuna kayıtlıdır. Bu köyümüz 1966 yılına kadar harabe halindeydi. Bu tarihte, şimdiki halkı, köyün arazisini satın alıp köyü kurmuşlardır.

Geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Bu köyümüzün halkı 2003 yılında, örnek bir davranışla birleşip 1500 dekar araziyi sulayabilecek bir sulama tesisi kurmuş ve pamuk üretimine başlamıştır.

Köyde iki derslikli bir ilköğretim okulu vardır. Kanidızk Mezrasının okulu da ihale aşamasındadır.

ARKBAŞI (MEHMEDİYAN)

Kocaköy’ün en güzel köylerinden biridir. Doğusunda Tepecik, güneyinde Bozbağlar, Batısında Hacıreşit Mahallesi ve kuzeyinde Gözebaşı köyleri yer alır. Gökçen Mezrası da köyün 5 km kadar kuzeyinde bulunur. Arkbaşı Köyü, Pamuk Çayının hemen sağ kıyısında yükselen bir yamaçta kuruludur. Çayın karşı kıyısında da Gene çok güzel bir köy olan Tepecik Kuruludur. Köy, çevrenin, hatta belki de bütün bölgenin en eski yerleşim yerlerinden biridir. Köyün güneyinde, biri halen üzüm bağlarıyla örtülü çok büyük ve basık bir numune olmak üzere en az iki höyük vardır. Gene yerleşim yerinin güney eteklerinde bir düzine kadar kaya mezarı mevcuttur. Bunlar da biri küp şeklinde, diğeri nişli ve raflı olmak üzere iki önemli tip üzerinde dağılır. Köyün yanından geçen pamuk Çayı, kaynağını Boyunlu ve Gözebaşı taraflarından almakla birlikte, Arkbaşı’nın 2 km kadar kuzeyindeki dirsekte, Mecnefa suyunu aldığı noktada, Pınarlarbşı (Serê Kaniyan) denen yerde çok güçlü kaynaklarla beslenip büyüyerek güneye akar. Bu arada nefis manzaralarla süslü bir vadiyi şenlendirir. Bu vadide bir de alabalık üretme çiftliği kurulmuş, yöreye dinlenmeye gelen gezginlere hizmet vermektedir. Arkbaşılılar, başta Pirinç olmak üzere, bu suyla çeşitli tarım ürünleri yetiştirirler.

BOYUNLU (BEN/BENÊ)

İlçe merkezinin 15 km kadar kuzeydoğusunda, Varlı Mezrasıyla birlikte dağlık ve sarp bir arazidedir. Komşuları, kuzeyde Lice’ye bağlı Kayacık (Hezan) ve Ortaç (Helhel), doğuda, aynı ilçeye bağlı Çavundur (Lıcok) ve Dolunay (Zeng/Zengê), güneyinde, Hazro’ya bağlı Gözebaşı (Lasır’in/Resülayn), batısında gene Liceye bağlı Esenler (Balıcın) köyleri bulunur. Boyunlu köyümüz, ilçenin kalan arazisiyle sınırdaşlığı bulunmayan bir köyümüzdür. Bu bakımdan ilginç bir idari durumu vardır. Köy, 85’i merkezde, 12’si Varlı mezrasında olmak üzere 97 hanede olmak üzere yaklaşık 800 nüfus barıdırmaktadır. Köyün temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Karakeçi, yörenin özelliklerine en iyi dayanabilen hayvan olarak beslenir. Tarımda ise tütüncülük başı çeker. Üretilen tütünler, işporta piyasasında pazarlanan sarma tütünüdür.

BOZBAĞLAR (KUÇIK)

Yaklasik 65 haneden mütesekkil olan bu köyümüzün muhtarinin ifadesine bakilirsa, çok göç veren bir köy oldugundan, burada oturanlar kadar Bozbaglarlinin da baska yerlerde yasadiklari anlasilmaktadir. Gültarla, Suçikti, Günalan, Çaytepe, Tepecik ve Hazro’nun Kirmatas köyleri ile çevrili bulunan Bozbaglar köyümüzde bulunan kalintilardan, buranin gayet eski bir yerlesim yeri oldugu anlasilmaktadir. Bundan bir asir kadar önce, Karaz bir nahiye iken, nahiye meclisi üyelerinden biri de Kuçikli Halil Aga idi. Bu Halil Aga’nin soyundan gelenler, halen Hayderekân mezrasinda oturmaktadirlar. Köyümüzde su ve yol sikintisi çekilmektedir, buna karsilik telefon sikintisi yoktur. a. Haydarekân Mezrasi 20 haneden olusan bu mezramiz da geçimini çiftçilik ve hayvancilikla saglamaktadir. Mezrada 2002–2003 ögretim yilinda faaliyete geçen Cumhuriyet Ilkögretim Okulu, 300’ü askin ögrencisiyle, tasima merkezi olarak faaliyetini sürdürmektedir. b. Yilmazlar (Hilêli) Mezrasi Köy yönetiminden edinilen bilgiye göre, esasen Bozbaglarli olmayan bir aileye mensup vatandaslarimizin gelip yerlestigi bu mezramizda herkes “Yilmaz” soyadini tasidigi için, mezra bu adla anilmaktadir.

BOZYER (ŞÊKHOMERAN)

Yaklaşık yüz yıl kadar önce kurulmuş yeni bir köydür. Doğusunda Çaytepe, Kuzeyinde Şerifoğulları Mahallesi, Batısında Karpuztepe ve güneyinde ise Arpaderesi ile Sağdıçlı Köyleri yer alır. Köyün Hani İlçesinden bir arazi sahibinin buraya konmasıyla kurulduğu söylenir.

Köyde telefon şebekesi mevcuttur. Köy, yaklaşık 50 haneye ve 400 kadar nüfusa sahiptir. Geçim, tarım ve hayvancılık kaynaklarına dayanır.

ÇAYTEPE (KATİN)

Kocaköy’ün en büyük köyü olan Çaytepe, 300 hanesi ve 2500 civarında nüfusuyla, ilçe merkezinin 11 km kadar güneyinde kuruludur. Komşuları, Kuzeyde ilçe merkezi, Kuzeydoğuda Bozbağlar (Kuçık) Köyü, doğuda Suçıktı (Tıltapan), güneydoğuda Günalan (Akrag), Güneyde Arpaderesi (Alpederesi) ve batıda Karpuztepe (Dêmi) köyleridir. Köy, Diyarbakır-Bingöl Karayolunun 900 m kadar doğusundadır. Merkezinde büyük bir höyük bulunan bu köyümüzün yerleştiği zemin de, Ambar, Bozbağlar ve Suçıktı köylerimiz gibi esasen tarihi süreç içinde gelişmekte olan bir höyüktür.

Köyün temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Burada büyük ölçüde kuru tahıl tarımı yapılmaktadır. Bu köydeki iki elektrikli değirmen, çevredeki ve yol güzergâhındaki bütün yerleşim birimlerine hizmet vermektedir.

Köyde 1962 yılında tek derslik olarak açılan okul, 13 dersliğiyle 450 öğrenciye hizmet ulaştırmaktadır. Buraya 12 derslikli yeni bir okulun inşasına karar verilmiştir.

Çaytepe’nin en önemli sorunu su kıtlığıdır

GÜNALAN (AKRAG)

35–40 haneden kurulu bu küçük köyümüz, yeni kurulmus muhtarliklardandir.
Günalan’da bu güne kadar üç muhtar isbasina gelmistir: Ahmet GEZER, Yahya GEZER ve Abdurrahman ATES.