GİYİM

Yörede kıyafet, 1960’lardan
sonra değişmiştir. Hem kadın, hem de erkek giysileri
gittikçe ülkenin ortak kıyafet tipine doğru değişmeye de
devam etmektedir. Yörenin otantik elbiseleri şöyle
sıralanabilir:
Kadın Elbiseleri:
Fistan (Fistan): Uzun
etekli, etekleri bol pileli bir elbisedir. Fıstan, huçk
(yen), kolık ve beden adlı üç bölümden oluşur:
Huçk, yen demek olup
omuzdan bileklere kadar fistanın kol kısmıdır. Kolık,
elbisenin kövde kısmı, beden ise etek kısmıdır.
Fistan, olabildiğince
değerli ve gösterişli kumaşlardan yapılırdı. Genç
hanımların fistanlarında gösterişli ve süslü,
yaşlılarınkinde ise ağırbaşlı bir hava hakimdir. Çoğu
zaman vücut hatlarının belli olmaması için fistanlarda bol
miktarda pile bulunurdu. Emzikli hanımların fistanı, göğüs
hizasında düğme ya da çıtçıtla kapanabilen bir açıklık
olurdu.
Kıras (entari): Keten
gibi ince ve hafif kumaşlardan dikilen ve umumiyetle
kolsuz olarak fistanın altında giyilen bir elbisedir. Hem
biçimi hem renkleri sade ve gösterişsiz olurdu. Kıras,
aynı zamanda gecelik olarak iş görürdü.
Tuman (Don): Kadınların pantolon yerine giydikleri bir elbisedir.
Uçkuru sağlam ve güçlü lastikten yapılırdı. Tumanın ayak
bilekleri kısmı da lastik uçkurlu olurdu. Tumanların
desenleri, genellikle koyu, gösterişsiz olur, vücut
hatlarının belli olmaması için bunlar oldukça geniş
dikilirdi. Kadınlar hicaplarından ötürü, çoğu zaman bu
elbisenin adını söylemez, ona “hevalkıras (entari
arkadaşı” veya “delıng (ayaklık) derlerdi.
Bervanek (Önlük): Kadınların fistanlarını kirden korumak için kullandığı bir
önlük çeşididir. Önlük, elbi
Melhef (Tülbent): Kadınların başlarını örttükleri tülbenttir. Yaşlı kadınlar
1,5-2 m tülbent kullanırlar. Gençlerinki daha kısa olur.
Tülbent çoğunlukla beyaz renklidir. Fakat gittikçe renkli
ve desenli tülbentler de kullanılmaya başladı. Eskiden
tülbentler çivit ile boyanır, kenarları ise boncuk ve
pullarla işlenirdi. Son zamanlarda çivit kullanılmamakta
fakat süs ve oyalar gittikçe daha zenginleşmektedir. Yas
ve üzüntü zamanlarında bu süsler sökülürdü.
Erkek Elbiseleri:
Şal (Şalvar): Buna
göçüşme ile “şarval” dendiği de olur. Umumiyetle koyu
renkli gabardin kumaşlardan dikilirdi. Uçkur kısmı iyi
cins satenden olur, uçkuru özel örülen sağlam ve süslü
iplerden olurdu. Şalın dizden aşağısı dar fakat ağ kısmı
geniş ve mütenasip olurdu. Şalvarın iki yanında ağzı
düğmesiz cepler bulunurdu.
İçlik (Gömlek): Bildiğimiz gömlektir. Eskiden bunlarda yaka olmazdı.
Kıras (Entari): Patiska veya beyaz pazen kumaştan yapılan ve gecelik
olarak da kullanılan bir iç çamaşırıydı. Uzun ve kolsuz
olup eteği diz altına kadar sarkardı. Bu etek, şalvarın
içinde olurdu. Göğüs kısmı açık olup boğaz altında tek
düğmeyle iliklenirdi.
Tuman (Don): Patiska
veya beyaz pazen kumaştan yapılan ve gecelik olarak da
kullanılan bir iç çamaşırıydı. Dikimi şalvarınkine
benzemekle birlikte daha sade olur, bunda cep de
bulunmazdı. Tumanın uçkuru da lastikten geçirilirdi.
Êleg (yelek): Şalvarla birlikte kullanılan, sırt kısmı saten, göğüs
kısmı kumaş bir yelektir. Bel kısmında bir bağ bulunur.
Halen konfeksiyon elbiselerinde bile yeleğe yer
verilmektedir. Yeleğin göğüs kısmı birkaç düğmeyle göbeğin
hemen üstünde iliklenir. Yukarısı “V” biçiminde bir
açıklığa sahiptir. Yeleğin ön tarafında iki küçük cep
bulunur ve bunlarda umumiyetle çakı ve çakmak taşınırdı.
Köstekli saat de bu gömleğin cebinde bulunur, süsünü
tamamlardı.
Çaket (Ceket): Bildiğimiz cekettir.
Eba (Aba): Kaba
kumaştan yapılan kolsuz bir üst elbisesiydi. 1950’li
yıllardan beri kullanılmamaktadır.
|